Moda na dyżurze – wygoda, higiena, bezpieczeństwo

Moda od zawsze była środkiem wyrazu. Komunikowała status, rolę, przynależność i wpływ. W ochronie zdrowia ten komunikat jest wyjątkowo czytelny. Uniform nie służy do wyrażania siebie, tylko funkcji. Ma budować autorytet, dawać poczucie bezpieczeństwa, porządkować role i ułatwiać pracę w warunkach, gdzie nie ma miejsca na przypadek. A jednak nawet ten najbardziej funkcjonalny strój nie jest oderwany od historii, estetyki i kultury. Przez wieki zmieniał formę, znaczenie i symbolikę oraz inspirował projektantów, a dziś coraz częściej zostawia też miejsce na drobny, ludzki akcent.

Faceci w czerni – biel nie zawsze była trendy

Pierwszy mężczyzna spogląda w lustro i przywdziewa ciemną szatę mnicha. Za dodatek służy mu krucyfiks lub różaniec, a za najlepszy lek modlitwa. Drugi od stóp do głów w czerni. Na głowie kapelusz i przerażająca ptasia maska. Trzeci nosi biały kitel i sprawdza w odbiciu, czy nie ma na nim plam. Wszyscy są medykami, ale każdy przegląda się w innym stuleciu.

Lekarz ubrany w mistycyzm

W starożytnej Grecji lekarz nie wyróżniał się strojem. Ubierał się jak kupiec, urzędnik czy rzemieślnik. Medycyna była nauką, ale nie miała jeszcze własnego, wizualnego języka. Zupełnie inaczej było w starożytnym Egipcie. Tam leczenie było częścią praktyk kapłańskich, a choroba miała nie tylko wymiar fizyczny, ale i duchowy. Kapłan-lekarz działał w imieniu bogów, a jego strój podkreślał tę rolę.

To powiązanie medycyny z religią przetrwało w średniowieczu. Opieką nad chorymi zajmowali się głównie zakonnicy. Leczenie odbywało się w klasztorach, a ciemne szaty mnichów były nie tylko strojem codziennym, ale też symbolem pokory, wyrzeczenia i wiary. Medyk nie był jeszcze specjalistą od ciała. Był pośrednikiem między człowiekiem a tym, co niewidzialne.

Czarna śmierć, czarny strój

Najmocniejszy wizerunek dawnej medycyny pojawia się w czasie epidemii dżumy w XVII wieku. To wtedy na europejskich ulicach pojawia się lekarz w czarnym płaszczu, z kapeluszem na głowie i maską z długim, ptasim dziobem na twarzy. Wnętrze maski wypełniano ziołami, octem i wonnymi substancjami, które miały chronić przed „złym powietrzem”.

Strój był przerażający, ale miał jeden bardzo konkretny cel, czyli ochronę tego, kto próbował ratować życie. Problem polegał na tym, że konstrukcja tej swoistej zbroi opierała się na błędnym założeniu o przyczynach choroby. Nie znano jeszcze bakterii ani wirusów. Wierzono, że źródłem zarazy są opary i miazmaty unoszące się w powietrzu. Maska, płaszcz i rękawice były więc bardziej talizmanem niż realną barierą biologiczną.

Czerń miała tu także znaczenie praktyczne. Maskowała brud, plamy i rozkład. Była też formą dystansu. Lekarz wyglądał jak ktoś spoza świata żywych. Trochę obrońca, trochę zwiastun.

Moda na mikrobiologię i sterylną biel

Przełom przyniósł XIX wiek i rozwój mikrobiologii. Odkrycie istnienia drobnoustrojów zmieniło wszystko, także garderobę medyka.

Choroba przestała być karą boską albo skutkiem złego powietrza. Stała się zjawiskiem biologicznym, które można badać, mierzyć i kontrolować. Wtedy właśnie do szpitali weszła biel. Biały fartuch zaczął symbolizować czystość, racjonalność i nowoczesną naukę. Przy okazji był też swoistym miernikiem sterylności środowiska pracy, bo wszelkie zabrudzenia zaraz były na nim widoczne. Lekarz przestał być postacią z pogranicza religii i magii. Był już specjalistą od procedur, narzędzi i wiedzy.

Biel zaczęła pełnić też rolę psychologiczną. Budowała zaufanie, podkreślała profesjonalizm, ale jednocześnie tworzyła dystans i napięcie. Autorytet zapisany w kolorze to fakt, zwłaszcza biorąc pod uwagę efekt psychologiczny, jaki wywołują kitle. Wzrost ciśnienia krwi, kiedy mierzy się je w gabinecie lekarskim to tzw. white coat effect.

Kolorowe lata 60. wchodzą do szpitali

Przez długi czas biel była niepodważalnym standardem. Aż do momentu, gdy zaczęto dostrzegać jej ciemne strony. Intensywne oświetlenie sal operacyjnych, długie godziny pracy i silny kontrast krwi na białej tkaninie męczyły wzrok i pogarszały koncentrację.

W latach 60. i 70. do szpitali stopniowo zaczęły wchodzić kolory. Najpierw zielenie i błękity na blokach operacyjnych, później kolejne odcienie. Tak narodziły się „scrubs”. Dzięki nim kolor przestał być tylko estetyką. Miał autentyczny wpływ na komfort pracy, zmęczenie oczu i emocjonalne obciążenie personelu. Od tego momentu strój medyczny przestał być jednolity. Zaczął reagować na potrzeby ludzi, którzy go noszą i tych, którzy na nich patrzą.

Kitle na wybiegu – kiedy moda inspiruje się medycyną

Owinęli jej głowę bandażem. Wyglądała jak pacjentka po lobotomii. Za chwilę wejdzie do lustrzanej sali szpitalnej, gdzie spojrzą na nią setki oczu. Brytyjska modelka Kate Moss była jedną z kobiet, które wkroczyły na wybieg, żeby zaprezentować osobliwą kolekcję Alexandra McQueena. To wydarzenie zapisało się w historii mody jako wyjątkowy spektakl, inspirowany szaleństwem, odosobnieniem i medycyną.

Voss Wiosna/Lato 2001

Pokaz kolekcji Voss domu mody Alexander McQueen odbył się 26 września 2000 roku w surowej przestrzeni Gatliff Road Warehouse w Londynie, w ramach London Fashion Week. Publiczność przez długie minuty patrzyła jedynie na własne odbicia w lustrzanych ścianach szklanego sześcianu ustawionego pośrodku sali. Dopiero potem „cela” rozświetliła się od środka. W środku stały modelki uwięzione w obserwacyjnej sali szpitalnej. Miały głowy owinięte bandażami, jak po urazach, operacjach lub nieudanych eksperymentach.

Stylizacje przywodziły na myśl zdekonstruowane uniformy pielęgniarskie, szpitalne koszule, opatrunki i ochronne warstwy, choć nie brakowało też piór, muszli czy orientalnych akcentów.

Kulminacją kolekcji stał się look 76. Góra sukni wysadzana była szkiełkami mikroskopowymi, a dół tworzyły delikatne strusie pióra. Zderzenie laboratorium z kruchością ciała, nauki z naturą i kontroli z bezbronnością – to motywy przewodnie tej kreacji. Jej życie nie skończyło się na wybiegu. Björk założyła mikroskopową suknię na scenę koncertową, przenosząc kliniczny chłód i artystyczny niepokój do świata muzyki.

Voss nie był hołdem dla medycyny w jej jasnej, ratującej życie odsłonie. McQueen sięgnął po jej mroczniejszą stronę, czyli lęk przed byciem obserwowanym, poddanym procedurom, ocenionym i zamkniętym w ramie decyzji innych ludzi. Medycyna jako instytucja kontroli, badań i granicy między życiem a śmiercią stała się tu źródłem estetyki, która jednocześnie odpycha i hipnotyzuje. To właśnie ten niepokój, wpisany w biały sterylny świat, od dekad inspiruje artystów najmocniej.

First-aid chic 

Po latach mrocznych, szpitalno-psychiatrycznych metafor moda zaczęła sięgać po medycynę w zupełnie innym tonie. To, co „Financial Times” ochrzcił mianem first-aid chic, przenosi estetykę opieki zdrowotnej z obszaru lęku w stronę świata realnej użytkowości. Wcześniej motywy szpitalne służyły głównie do budowania dramatycznych obrazów i McQueen nie jest tu wyjątkiem. Dziś jednak medyczna estetyka coraz częściej przestaje być metaforą lęku czy szaleństwa, a zaczyna być formą dialogu z codziennością, funkcjonalnością i realnymi potrzebami ludzi, których moda ubiera.

Ten zwrot w stronę „codziennej” medycyny widać szczególnie u Prady i Miu Miu, gdzie pojawiają się jasnoniebieskie techniczne koszule, spodnie jak z oddziału i torby przypominające lekarskie nesesery. Sama Miuccia Prada przyznała wprost, że „lekarze są bardzo sexy”, co dobrze oddaje przesunięcie akcentu z grozy na atrakcyjność i kompetencję.

Motywy medyczne trafiają też do dodatków: The Row projektuje torby inspirowane lekarskimi kuframi, a Coperni i Courrèges reinterpretują motyw „seksownej pielęgniarki” w futurystycznych, funkcjonalno-sensualnych formach. Właśnie dzięki tym projektom medycyna nie jest już modowym symbolem kontroli i cierpienia. Teraz coraz częściej inspiruje estetyką użytkowości i nowoczesnej opieki.

Stylizacje dla medyków – sterylna baza + dodatki z charakterem

Ubiór personelu medycznego odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu każdej placówki ochrony zdrowia. Jest on przede wszystkim elementem wpływającym na bezpieczeństwo pacjentów, higienę pracy, profesjonalny wizerunek oraz zaufanie do personelu medycznego. Odpowiednio dobrana odzież stanowi istotną część standardów organizacyjnych i epidemiologicznych w placówkach medycznych.

Wygląd personelu medycznego ma bezpośredni wpływ na postrzeganie placówki przez pacjentów. Schludny, jednolity i estetyczny strój buduje wrażenie profesjonalizmu, porządku oraz kompetencji. Dla wielu pacjentów, zwłaszcza w sytuacjach stresowych, wyraźnie oznaczony personel w charakterystycznym stroju jest źródłem poczucia bezpieczeństwa.

Higiena, bezpieczeństwo i funkcjonalność to wciąż baza oddziałowego stylu. Uniform musi przede wszystkim chronić oraz ułatwiać pracę i to zawsze będzie priorytet. Jednocześnie na oddziały już dawno weszły kolory, pastele i różne kroje. To znak, że obok procedur jest też miejsce na komfort i odrobinę estetyki. Chociaż personel w pracy działa w ramach konkretnych ról, ludzki akcent wcale nie jest czymś niestosownym, o ile mieści się w zasadach danej placówki. Coraz częściej stosuje się systemy kolorystyczne, w których różne kolory odzieży medycznej odpowiadają określonym grupom zawodowym, np. lekarzom, pielęgniarkom, ratownikom medycznym czy personelowi pomocniczemu. Takie rozwiązanie ułatwia identyfikację personelu i usprawnia komunikację w placówce.

Dodatki, które w wielu miejscach są akceptowane:

• kolorowe i wzorzyste czepki medyczne (spełniające normy),
• zabawne przypinki do Crocsów,
• skarpetki w różnokolorowe wzory,
• uchwyty na identyfikatory w kształcie kotków, serc czy pigułek.

Co więcej, grudzień sprzyja negocjacjom z regulaminem. W okresie świątecznym wiele zespołów pozwala sobie na odrobinę więcej swobody. Czapka Mikołaja, drobna przypinka czy sezonowe skarpetki potrafią na moment ocieplić atmosferę dyżuru i zmienić sale placówki medycznej w trochę bardziej przyjazne miejsce. To niewielkie gesty, ale skutecznie przypominają, że pod sterylną bazą zawsze jest człowiek – człowiek, który służy drugiemu człowiekowi.

Więcej informacji: Zespół Kliniczny

#DaVitaWay
#doskonałość usług #spójność słów i czynów #zespołowość #nieustanny rozwój #odpowiedzialność #satysfakcja #radość