Kaizen – doskonalenie krok po kroku

Jeszcze przed Sokratesem, Heraklit z Efezu głosił, że jedyną stałą rzeczą w życiu jest zmiana. Filozofia kaizen, która wywodzi się nie z Grecji, a z kraju kwitnącej wiśni, wita małe i duże zmiany z otwartymi ramionami, wierząc, że wybrukowana jest nimi ścieżka do doskonałości. Co sprawia, że niektóre wielkie marki z Japonii i całego świata zdecydowały się zaadaptować system zarządzania oparty o kaizen? Poniżej kilka najważniejszych informacji o tym fenomenie. Czytaj dalej>>>

Skąd wziął się kaizen? Na czym polega koncepcja?

Co ciekawe, znaczącą rolę w powstaniu filozofii kaizen odegrały amerykańskie wpływy. Po zakończeniu II wojny światowej Japonia stanęła przed ogromnym wyzwaniem naprawy swojej gospodarki. Kraj ten musiał znaleźć sposób na szybkie podniesienie efektywności produkcji, poprawę jakości produktów oraz odbudowę infrastruktury przemysłowej. W tym okresie rząd USA wysłał do poszkodowanego państwa grupę ekspertów, aby pomóc w rozwiązaniu tych kwestii.

Jednym z doradców był William Edwards Deming, amerykański statystyk i konsultant ds. zarządzania, który wprowadził Japończyków do koncepcji statystycznej kontroli jakości. Deming nauczał o znaczeniu systematycznego podejścia do zarządzania jakością i zaangażowania pracowników na wszystkich poziomach organizacji. Mieszkańcy Japonii zintegrowali głoszone przez niego teorie z własnymi tradycjami i kulturą pracy, rozwijając koncepcję kaizen, co dosłownie oznacza “ciągłe doskonalenie”.

Filozofia ta zakładała, że nawet małe, stopniowe zmiany mogą prowadzić do znacznych usprawnień, jeśli są wprowadzane systematycznie i konsekwentnie. Większą wartość przykłada się tutaj do drobnych i częstych modyfikacji wspomagających procesy niż do dużych i kosztownych innowacji wdrażanych z orientacją na wyniki. Do zgłaszania pomysłów na usprawnienia zachęcani są pracownicy na każdym szczeblu organizacji.

Trybiki w maszynie mają głos – najważniejsze różnice między kaizen a zachodnimi metodami

Dążenie do najwyższej jakości w zarządzaniu to cel wielu firm i organizacji, jednak ścieżki, którymi podążają poszczególne przedsiębiorstwa mogą się różnić. Szczególnie dobrze widać to, kiedy zestawi się kaizen z zachodnimi systemami. Warto wymienić tutaj najbardziej znaczące wyróżniki japońskiej filozofii.

Pracownicy zaangażowani w decyzje o zmianach

Pracownicy, w ramach koncepcji kaizen, są zachęcani do zgłaszania pomysłów na usprawnienia i aktywnego uczestnictwa w procesie wprowadzania zmian. Decyzje o zmianach są często podejmowane w oparciu o wspólną dyskusję i konsensus zespołu, a każdy pracownik, niezależnie od pozycji, ma prawo wnosić swoje uwagi i sugestie.

W tradycyjnym zachodnim stylu zarządzania, decyzje o zmianach często podejmowane są przez wyższe kierownictwo i menedżerów, z mniejszym zaangażowaniem pracowników operacyjnych. Pracownicy mogą być konsultowani lub informowani o zmianach, ale rzadziej są bezpośrednio zaangażowani w proces decyzyjny. Wiele zachodnich firm kładzie większy nacisk na kontrolę menedżerską i hierarchię w podejmowaniu decyzji.

Hoshin kanri

W hoshin kanri, będącym filarem kaizen, cele strategiczne są rozbijane na konkretne działania na wszystkich poziomach organizacji, co zapewnia spójność i zgodność działań operacyjnych z celami strategicznymi. Proces ten jest iteracyjny i uwzględnia ciągłe doskonalenie, co sprawia, że organizacja może dynamicznie reagować na zmieniające się warunki rynkowe. Clou jest tutaj długoterminowa strategia i adaptacyjność.

Na zachodzie natomiast często brakuje mechanizmów pozwalających na dostosowanie strategii w oparciu o feedback z niższych poziomów organizacji. Planowanie strategiczne może być mniej elastyczne, a procesy wdrażania strategii mogą być bardziej sformalizowane i top-down, co może ograniczać adaptacyjność organizacji.

Procesy, a nie tylko wyniki

Kaizen kładzie duży nacisk na doskonalenie procesów, a nie tylko na osiąganie wyników. Wierzy się, że jeśli procesy są optymalizowane i stale doskonalone, wyniki naturalnie się poprawią. To podejście promuje długoterminowe myślenie i skupienie się na tym, jak praca jest wykonywana, zamiast tylko na liczbach i wskaźnikach końcowych.

Zgodnie z zachodnim myśleniem, wskaźniki wydajności (KPI) i cele finansowe są często najważniejsze, a procesy są oceniane głównie przez pryzmat ich zdolności do generowania oczekiwanych rezultatów. Podejście to może prowadzić do sytuacji, w której krótkoterminowe wyniki są priorytetem nad długoterminowym doskonaleniem procesów, co może skutkować niewykorzystanymi możliwościami optymalizacji.

Kultura pracy – zespołowość vs indywidualizm

Według założeń kaizen, synergia w zespole prowadzi do lepszych rozwiązań i większej efektywności. W japońskim stylu zarządzania, zespoły są zachęcane do współpracy, dzielenia się pomysłami i wspólnego rozwiązywania problemów. Sukces jest postrzegany jako wynik kolektywnej pracy, a nie osiągnięcie jednostki.

Odwrotne rozumowanie cechuje wiele zachodnich firm, gdzie kładzie się większy nacisk na indywidualizm i osobiste osiągnięcia. Pracownicy są często oceniani i wynagradzani na podstawie indywidualnych wyników i wydajności. Systemy oceny pracowników mogą faworyzować rywalizację wewnętrzną, gdzie jednostki są motywowane do osiągania wyznaczonych celów, często z mniejszym naciskiem na współpracę. Chociaż praca zespołowa również jest ważna w zachodnich organizacjach, może ona być traktowana bardziej jako narzędzie do osiągania celów indywidualnych.

Kaizen w biznesie – które przedsiębiorstwa inspirują się tą metodą?

Zarówno w samej Japonii, jak i na świecie, nie brakuje przykładów przedsiębiorstw, na które filozofia kaizen miała ogromny wpływ. Kilka najbardziej znanych to:

• Canon – ten japoński producent sprzętu elektronicznego wykorzystuje kaizen do optymalizacji procesów produkcyjnych, co przekłada się na wysoką jakość produktów i innowacyjność.
• Lockheed Martin – amerykański gigant zbrojeniowy korzysta z kaizen w celu usprawnienia procesów produkcyjnych i zarządzania projektami, co przekłada się na lepszą jakość i efektywność.
• Ford – choć Ford jest firmą z korzeniami amerykańskimi, wdrożył wiele praktyk opartych na kaizen, szczególnie w ramach swoich programów Lean Manufacturing.
• Nestlé – ten globalny koncern spożywczy stosuje zasady kaizen w swoich zakładach produkcyjnych, dążąc do ciągłego doskonalenia procesów i produktów.
• Bridgestone – fabryki Bridgestone w Polsce stosują kaizen w celu ciągłego doskonalenia produkcji opon.
• Grupa Żywiec – w ramach dążenia do doskonałości operacyjnej, Grupa Żywiec korzysta z zasad kaizen w swoich browarach.

Co sprawiło, że japońska filozofia zarządzania, spotkała się z tak dobrym przyjęciem na arenie międzynarodowej? Kaizen stawia na angażowanie wszystkich pracowników w procesy decyzyjne i skupienie na optymalizacji procesów, a nie tylko na osiąganiu wyników. W odróżnieniu od zachodnich metod zarządzania, które często faworyzują indywidualizm i hierarchię, promuje pracę zespołową, długoterminową adaptacyjność i kulturę współpracy. To właśnie dzięki temu znajduje zastosowanie w wielu globalnych firmach, takich jak Canon, Lockheed Martin, czy Ford, których sukcesy są potwierdzeniem skuteczności tej koncepcji.

Artykuł ten prezentujemy w cyklu “#jakoś(ć) – ć robi różnicę”, w którym przyglądamy się różnym sposobom zarządzania jakością w wielu dziedzinach ludzkiej aktywności. Nie masz wrażenia, że kaizen silnie koresponduje z dwoma z naszych podstawowymi wartościami: doskonałością usług i nieustannym rozwojem? A skoro o nich mowa, tu jednym z najważniejszych naszych sposobów d robienia postępów jest udział w corocznym Badaniu Zaangażowania, które właśnie trwa. Koniecznie weź w nim udział.

Więcej informacji: Joanna Gajewska, Menedżer ds. Komunikacji i Marketingu

#DaVitaWay
#doskonałość usług #spójność słów i czynów #zespołowość #nieustanny rozwój #odpowiedzialność #satysfakcja #radość